Ściernica, która pękła podczas pracy, rzadko była wadliwa od początku. Znacznie częściej została uszkodzona lub zawilgocona jeszcze w magazynie. Dlatego przechowywanie ściernic i materiałów ściernych jest zagadnieniem bezpieczeństwa, a nie tylko porządku na regale.
Dlaczego warunki składowania mają znaczenie?
Materiały ścierne są kruche i wrażliwe na wilgoć. Spoiwo żywiczne chłonie wodę, co zmienia właściwości mechaniczne narzędzia i może doprowadzić do niewyważenia tarczy. Uderzenie, upadek albo nacisk stosu powodują mikropęknięcia, których nie widać gołym okiem, a które przy prędkości obrotowej liczonej w tysiącach obrotów na minutę kończą się rozerwaniem ściernicy. Do tego dochodzi starzenie: materiały ścierne na spoiwie żywicznym mają określony termin przydatności.
Warunki w magazynie
- Pomieszczenie suche, bez kondensacji i przecieków.
- Stabilna temperatura, bez gwałtownych wahań i mrozu.
- Brak kontaktu z wodą, olejami i rozpuszczalnikami.
- Osłona przed promieniowaniem słonecznym, które niszczy podkłady taśm i krążków.
- Regały stabilne, zabezpieczone przed przewróceniem.
- Miejsce z dala od ruchu wózków i prac powodujących drgania.
Jak układać poszczególne rodzaje?
- Tarcze do cięcia i szlifowania – płasko, na równej powierzchni, w niewysokich stosach, albo pionowo w przegrodach, bez opierania o krawędź.
- Ściernice trzpieniowe – w oryginalnych opakowaniach lub w przegródkach, tak aby nie stykały się ze sobą.
- Taśmy ścierne – zawieszone na wałkach lub ułożone płasko, nigdy zgięte, bo załamanie podkładu jest wadą trwałą.
- Krążki i arkusze – płasko, pod niewielkim dociskiem, w opakowaniu chroniącym przed wilgocią.
- Ściernice ceramiczne większych rozmiarów – pionowo, na podkładkach, zabezpieczone przed przemieszczaniem.
Narzędzia ścierne wraz z zaleceniami dotyczącymi ich stosowania i przechowywania oferują wyspecjalizowani dostawcy, na przykład PFERD VSM, prowadzący ofertę ściernic tarczowych do cięcia i zdzierania.
Rotacja i terminy
Materiały ścierne na spoiwie żywicznym mają oznaczony termin przydatności, zwykle liczony w latach od daty produkcji. Dlatego w magazynie stosuje się zasadę wydawania najstarszych partii w pierwszej kolejności, a daty kontroluje się przy przyjęciu i okresowo podczas inwentaryzacji. Narzędzia po terminie wycofuje się z użycia – to prostsza decyzja niż ocenianie, czy „jeszcze się nadają”. Przy większych zapasach pomaga podział regału na strefy według daty dostawy.
Kontrola przed użyciem
- oględziny pod kątem pęknięć, wyszczerbień i odkształceń,
- sprawdzenie oznaczeń: maksymalnej prędkości i średnicy,
- kontrola zgodności narzędzia z obrabianym materiałem,
- przy ściernicach spajanych – próba dźwiękowa polegająca na lekkim stuknięciu,
- bieg próbny po zamontowaniu, w bezpiecznej pozycji,
- sprawdzenie stanu podkładek i nakrętki mocującej.
Ściernica upuszczona na twarde podłoże powinna zostać wycofana, nawet jeśli wygląda na nieuszkodzoną.
Organizacja stanowiska
Narzędzia przy stanowisku pracy też wymagają porządku. Sprawdza się zamknięta szafka lub wieszak z przegrodami zamiast luźnego układania na stole warsztatowym, gdzie tarcze są zasypywane wiórami i narażone na uderzenia. Warto wydzielić miejsca według rodzaju obrabianego materiału, co przy okazji ogranicza ryzyko zanieczyszczenia żelazem elementów ze stali nierdzewnej czy aluminium. Pomocne jest oznaczenie kolorami, powtarzające podział stosowany w magazynie.
Transport wewnętrzny
Przenoszenie ściernic luzem, w skrzynce razem z narzędziami, jest najczęstszą przyczyną niewidocznych uszkodzeń. Do przenoszenia używa się oryginalnych opakowań lub pojemników z przegrodami, a przy większych ilościach – wózków z półkami. Zasada jest prosta: narzędzie ścierne przemieszcza się w ten sam sposób, w jaki przyjechało od producenta.
Szkolenie i dokumentacja
Zasady przechowywania i kontroli narzędzi ściernych warto zapisać w krótkiej instrukcji stanowiskowej i omówić przy wprowadzeniu nowego pracownika. Przydatne są również: prowadzenie ewidencji dostaw z datami produkcji, wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za magazyn narzędzi oraz jasna procedura wycofywania uszkodzonych ściernic — najlepiej z osobnym, oznaczonym pojemnikiem, żeby wycofane narzędzie nie wróciło przypadkiem na regał. Takie rozwiązania nie wymagają nakładów, a eliminują większość sytuacji, w których narzędzie o wątpliwym stanie trafia do pracy „bo akurat było pod ręką”.
Najczęstsze pytania
Czy tarcze można przechowywać w nieogrzewanym magazynie?
Nie jest to zalecane. Wahania temperatury prowadzą do kondensacji, a wilgoć obniża wytrzymałość spoiwa.
Co zrobić z tarczą po upadku?
Wycofać ją z użycia. Mikropęknięcia są niewidoczne, a skutki rozerwania ściernicy przy pełnych obrotach bywają bardzo poważne.
Czy termin przydatności dotyczy wszystkich materiałów ściernych?
Przede wszystkim narzędzi na spoiwie żywicznym. Informacja o dopuszczalnym okresie użytkowania znajduje się na etykiecie lub w karcie produktu.
Czy tarcze różnych producentów można trzymać razem?
Tak, o ile zachowany jest podział według rodzaju i średnicy oraz czytelne oznaczenie dat dostawy. Ważniejszy od marki jest sposób układania i kontrola terminów.
Podsumowanie
Prawidłowe przechowywanie ściernic sprowadza się do czterech zasad: sucho, stabilnie, bez nacisku i bez uderzeń. Do tego dochodzi kontrola terminów oraz oględziny przed każdym użyciem. To najtańsze działania z zakresu bezpieczeństwa pracy, jakie można wprowadzić w warsztacie, a jednocześnie jedne z najczęściej pomijanych.
