Na każdej ściernicy widnieje zestaw liter i liczb, który wielu użytkowników pomija. Tymczasem to instrukcja bezpieczeństwa i wskazówka doboru w jednym. Wyjaśniamy, jak czytać oznaczenia na ściernicach i które informacje trzeba sprawdzić przed każdą pracą.
Informacje, których nie wolno zignorować
- Wymiary – średnica zewnętrzna, grubość i średnica otworu, na przykład 125 × 1,0 × 22,23 mm.
- Maksymalna prędkość obrotowa podana w obr./min oraz prędkość obwodowa w m/s.
- Data ważności – ściernice spojone żywicą mają ograniczony okres przydatności.
- Przeznaczenie – piktogramy i opis materiału, do którego ściernica jest przeznaczona.
- Oznaczenia bezpieczeństwa – symbole wymaganych środków ochrony i informacja o zgodności z normą.
Podstawowa zasada brzmi: prędkość obrotowa narzędzia nie może przekraczać wartości podanej na ściernicy.
Kod materiału ściernego
W oznaczeniach ściernic spojonych spotyka się ciąg opisujący budowę narzędzia. Najczęściej zawiera on:
- rodzaj ziarna – A (elektrokorund), C (węglik krzemu), Z (korund cyrkonowy), CO (ziarno ceramiczne),
- wielkość ziarna – liczba, gdzie niższa oznacza grubsze ziarno,
- twardość spoiwa – litera od miękkich do twardych,
- strukturę – gęstość ułożenia ziaren,
- rodzaj spoiwa – najczęściej B (żywiczne), V (ceramiczne).
W materiałach na podłożu, takich jak krążki i taśmy, spotyka się oznaczenie gradacji z literą P, na przykład P80.
Kształt i typ tarczy
Tarcze do cięcia są cienkie i przeznaczone do pracy krawędzią, natomiast tarcze do zdzierania są grubsze i pracują powierzchnią boczną pod kątem. Używanie tarczy tnącej do zdzierania jest niebezpieczne, bo naprężenia boczne mogą doprowadzić do jej pęknięcia. Producenci oznaczają to zarówno opisem, jak i piktogramem zakazu.
Data ważności i przechowywanie
Ściernice ze spoiwem żywicznym starzeją się, a wilgoć przyspiesza ten proces. Dlatego:
- przechowuj je w suchym pomieszczeniu o stabilnej temperaturze,
- trzymaj płasko lub w oryginalnych opakowaniach, bez obciążania,
- nie używaj narzędzi po upływie daty ważności,
- wyrzucaj tarcze upuszczone lub z widocznymi pęknięciami,
- stosuj zasadę „pierwsze weszło, pierwsze wyszło” w magazynie.
Dobór do materiału
Oznaczenia pomagają dobrać narzędzie do obrabianego materiału. Do stali nierdzewnej stosuje się produkty wolne od żelaza, siarki i chloru, do aluminium wersje ograniczające zapychanie, a do materiałów trudnoobrabialnych ziarna ceramiczne. Przy wątpliwościach warto skorzystać z doradztwa technicznego, które oferuje na przykład PFERD VSM, dostawca narzędzi i ściernic tarczowych do cięcia i zdzierania.
Bezpieczna praca
- Sprawdź oznaczenia i stan tarczy przed montażem.
- Upewnij się, że osłona szlifierki jest zamontowana i ustawiona.
- Dokręć nakrętkę właściwym kluczem, nie improwizuj.
- Po wymianie wykonaj próbny bieg bez obciążenia przez około 30 sekund, stojąc z boku.
- Stosuj okulary lub przyłbicę, rękawice i ochronniki słuchu.
- Nie hamuj obracającej się tarczy i odkładaj narzędzie dopiero po jej zatrzymaniu.
Koszt narzędzia a koszt pracy
Przy wyborze ściernicy cena jednostkowa jest mniej istotna niż liczba cięć lub metrów kwadratowych obrobionej powierzchni przypadających na jedno narzędzie. Wydajniejsza tarcza pracuje szybciej, mniej się zużywa i ogranicza czas pracy operatora, a przy produkcji seryjnej to właśnie robocizna jest największym składnikiem kosztu. Dlatego warto przeprowadzić próbę porównawczą na własnym materiale i policzyć rzeczywisty koszt obróbki, zamiast kierować się wyłącznie ceną opakowania.
Najczęstsze pytania
Co oznacza prędkość obwodowa w m/s?
To dopuszczalna prędkość liniowa krawędzi tarczy. Wynika z niej maksymalna liczba obrotów dla danej średnicy, dlatego mniejsze tarcze mogą pracować z wyższymi obrotami.
Czy można używać tarczy o większej średnicy niż przewiduje szlifierka?
Nie. Osłona i geometria narzędzia są dobrane do konkretnej średnicy, a przekroczenie jej zwiększa ryzyko pęknięcia tarczy i utraty kontroli.
Czy zużytą tarczę do cięcia można wykorzystać do zdzierania?
Nie. Tarcze tnące nie są przeznaczone do pracy powierzchnią boczną, niezależnie od stopnia zużycia.
Podsumowanie
Oznaczenia na ściernicy mówią, do czego jest przeznaczona, z jaką prędkością może pracować i jak długo zachowuje właściwości. Zanim zamontujesz tarczę, sprawdź wymiary, maksymalne obroty i datę ważności, a przy doborze kieruj się rodzajem ziarna i materiału. To kilka sekund, które realnie zwiększają bezpieczeństwo pracy.
