Instalacja LPG na stacji paliw podlega innym przepisom niż część benzynowa i wymaga odrębnych urządzeń. Dystrybutory LPG pracują z gazem skroplonym pod ciśnieniem, dlatego ich budowa, obsługa i legalizacja mają swoją specyfikę, którą warto znać zarówno po stronie operatora stacji, jak i kierowcy.
Jak zbudowany jest dystrybutor LPG?
- Pompa lub układ zasilania podający gaz ze zbiornika do dystrybutora,
- Separator gazu oddzielający fazę lotną od ciekłej przed pomiarem,
- Licznik przepływu – element podlegający prawnej kontroli metrologicznej,
- Zawory bezpieczeństwa i zabezpieczenia przed nadmiernym ciśnieniem,
- Wąż z zaworem zrywnym, odcinającym przepływ przy odjeździe pojazdu,
- Pistolet z zaczepem dopasowanym do standardu przyłącza.
Całość pracuje w warunkach ciśnienia znacznie wyższego niż w dystrybutorach paliw ciekłych, stąd rozbudowany zestaw zabezpieczeń.
Jak przebiega tankowanie?
Gaz płynny jest przetłaczany ze zbiornika stacji do zbiornika pojazdu. Ponieważ LPG magazynuje się jako ciecz pod ciśnieniem, zbiornik pojazdu napełnia się maksymalnie do około 80 procent pojemności – pozostała przestrzeń jest potrzebna na rozszerzalność cieplną gazu. Ogranicznik napełnienia w zbiorniku pojazdu odpowiada za zatrzymanie procesu. Z tego powodu wskazanie „pełnego baku” przy LPG oznacza co innego niż przy benzynie.
Legalizacja i kontrola metrologiczna
- Ocena zgodności przed wprowadzeniem urządzenia do użytkowania.
- Legalizacja pierwotna potwierdzająca poprawność wskazań licznika.
- Legalizacja ponowna wykonywana w określonych odstępach czasu.
- Cechy legalizacyjne i plomby zabezpieczające układ pomiarowy.
- Kontrole prowadzone przez administrację miar.
Nieaktualna legalizacja oznacza zakaz użytkowania urządzenia do celów rozliczeniowych, dlatego terminy kontroluje się razem z pozostałą dokumentacją stacji. Budową i modernizacją instalacji paliwowych, w tym LPG, zajmują się firmy branżowe, na przykład Petronova, prowadząca realizacje stacji paliw wraz z infrastrukturą gazową.
Wymagania dla instalacji LPG na stacji
Zbiornik LPG, najczęściej naziemny lub podziemny, wymaga zachowania odległości od innych obiektów, odpowiedniego zagospodarowania terenu i zabezpieczeń przeciwpożarowych. Urządzenia ciśnieniowe podlegają dozorowi technicznemu, co oznacza badania odbiorcze i okresowe. Strefy zagrożenia wybuchem wyznacza się w dokumentacji, a osprzęt elektryczny w ich obrębie musi mieć odpowiednie wykonanie. Obsługa stacji przechodzi szkolenie w zakresie tankowania gazem, ponieważ przy LPG czynność tę wykonuje personel, a nie kierowca.
Eksploatacja i serwis
- kontrola szczelności połączeń i węży,
- wymiana węża po upływie okresu określonego przez producenta,
- sprawdzanie działania zaworu zrywnego i zabezpieczeń,
- przeglądy pompy i separatora,
- kontrola stanu pistoletu i zaczepu,
- prowadzenie dokumentacji serwisowej i terminów legalizacji.
Najczęstsze usterki
Do typowych problemów należą: nieszczelności na złączach, zużyty zaczep pistoletu utrudniający podłączenie, spadek wydajności pompy oraz błędy wskazań wynikające z obecności fazy lotnej przed licznikiem. Większość z nich daje się wychwycić podczas rutynowych przeglądów. Osobną kategorią są uszkodzenia mechaniczne węża i pistoletu powstające przy odjeździe pojazdu bez odłączenia – zawór zrywny chroni wtedy instalację, ale sam element wymaga wymiany.
Bezpieczeństwo na stanowisku
Przy stanowisku LPG obowiązuje zakaz palenia i używania otwartego ognia, a także ograniczenia dotyczące korzystania z urządzeń mogących wywołać iskrę. Kierowca powinien wyłączyć silnik, a pasażerowie zwykle opuszczają pojazd. Obowiązkiem operatora stacji jest utrzymanie czytelnego oznakowania, sprawnego wyłącznika awaryjnego oraz sprzętu gaśniczego w wyznaczonym miejscu. To elementy, które kontrolowane są zarówno przez służby, jak i przez ubezpieczyciela.
Najczęstsze pytania
Dlaczego zbiornik napełnia się tylko do 80 procent?
Ponieważ gaz płynny zwiększa objętość wraz ze wzrostem temperatury. Wolna przestrzeń zapobiega niebezpiecznemu wzrostowi ciśnienia w zbiorniku pojazdu.
Czy kierowca może tankować LPG samodzielnie?
Na stacjach w Polsce czynność tę wykonuje przeszkolony pracownik obsługi, co wynika z przepisów dotyczących obrotu gazem płynnym.
Jak często wykonuje się legalizację licznika?
W odstępach określonych przepisami metrologicznymi. Termin widnieje na cesze legalizacyjnej i jest elementem dokumentacji stacji.
Sezonowość sprzedaży LPG
Sprzedaż gazu płynnego zmienia się w ciągu roku wyraźniej niż sprzedaż paliw ciekłych. Zimą rośnie zużycie w instalacjach grzewczych, a w transporcie spada wydajność tankowania przy bardzo niskich temperaturach, co wydłuża obsługę jednego pojazdu. Latem z kolei wyższa temperatura oznacza większą objętość gazu, a więc konieczność uważniejszej kontroli napełnienia zbiorników. Operator stacji powinien uwzględnić to w planowaniu dostaw i w organizacji pracy stanowiska — zwłaszcza w okresach, gdy przy dystrybutorze LPG tworzą się kolejki, a obsługa jest jednoosobowa.
Czy dystrybutor LPG wymaga innego serwisu niż benzynowy?
Tak. Poza układem pomiarowym serwisuje się elementy ciśnieniowe, separator i zawór zrywny, a część podzespołów podlega dozorowi technicznemu.
Podsumowanie
Dystrybutor LPG to urządzenie ciśnieniowe z własnym układem pomiarowym, zabezpieczeniami i wymogiem legalizacji licznika. Po stronie operatora stacji kluczowe są terminy badań, sprawność zaworu zrywnego i stan węża oraz przeszkolona obsługa. Dla kierowcy najważniejsza jest świadomość, że zbiornik napełnia się tylko częściowo – i że robi to pracownik stacji.
