W obiektach przemysłowych i rolniczych instalacje sanitarne pracują w warunkach, których nie spotyka się w budownictwie mieszkaniowym: przy dużych rozbiorach wody, agresywnych ściekach i wymaganiach związanych z higieną produkcji. Dlatego instalacje sanitarne w obiektach przemysłowych i rolniczych projektuje się razem z technologią, a nie po jej ustaleniu.
Zakres instalacji
- wodociągowa – woda technologiczna, socjalna i przeciwpożarowa,
- kanalizacja sanitarna z zaplecza socjalnego,
- kanalizacja technologiczna odbierająca ścieki z produkcji,
- kanalizacja deszczowa z dachów i placów utwardzonych,
- instalacja pojenia w budynkach inwentarskich,
- odprowadzenie odchodów do zbiorników lub płyt.
Każda z nich ma inne wymagania materiałowe i inny sposób odbioru, dlatego już na etapie koncepcji ustala się ich trasy i punkty połączenia z siecią zewnętrzną.
Zapotrzebowanie na wodę
W obiektach produkcyjnych rozbiór bywa nierównomierny: mycie linii po zakończeniu zmiany generuje szczyt wielokrotnie wyższy od średniej. W gospodarstwach z kolei decyduje obsada zwierząt i sposób pojenia. Projektowanie na wartość średnią prowadzi do spadków ciśnienia w momentach największego zapotrzebowania. Rozwiązaniem bywa zbiornik buforowy z zestawem hydroforowym, który wyrównuje pracę instalacji i pozwala zachować rezerwę na wypadek przerwy w dostawie.
Ścieki technologiczne
Ścieki z produkcji rzadko można odprowadzić bezpośrednio do kanalizacji. W zależności od profilu zakładu stosuje się separatory tłuszczu, separatory substancji ropopochodnych, neutralizatory odczynu, osadniki i podczyszczalnie. Dobór urządzeń wynika z decyzji i warunków przyłączenia określonych przez zarządcę sieci, a ich obsługa musi być zaplanowana razem z dostępem dla pojazdu asenizacyjnego. Pominięcie tego etapu na rysunkach oznacza zwykle kosztowne przeróbki po uruchomieniu zakładu.
Specyfika obiektów rolniczych
- Agresywne środowisko – amoniak i wilgoć wymuszają dobór materiałów odpornych na korozję.
- Mycie ciśnieniowe – instalacje muszą znieść regularne mycie i środki dezynfekcyjne.
- Zabezpieczenie przed zamarzaniem przewodów prowadzonych w budynkach nieogrzewanych.
- Pojemność zbiorników na gnojowicę, wynikająca z obsady i przepisów.
- Szczelność potwierdzona próbami, ze względu na ochronę wód gruntowych.
Projektowaniem i wykonawstwem takich instalacji, razem z częścią budowlaną, zajmują się firmy takie jak KANUS, realizujące obiekty rolnicze i przemysłowe wraz ze zbiornikami i infrastrukturą towarzyszącą.
Materiały
W instalacjach wodociągowych stosuje się najczęściej tworzywa sztuczne i stal nierdzewną, przy czym w części technologicznej decyduje wymóg kontaktu z żywnością lub odporność chemiczna. Kanalizacja technologiczna wykonywana jest z materiałów odpornych na temperaturę i odczyn ścieków – zwykłe rury stosowane w budownictwie mieszkaniowym szybko ulegają uszkodzeniu przy gorących ściekach z mycia. W obiektach inwentarskich istotna jest też odporność mechaniczna, bo elementy instalacji bywają narażone na uderzenia sprzętem.
Eksploatacja i przeglądy
- okresowe czyszczenie separatorów i osadników,
- kontrola szczelności zbiorników i studzienek,
- przeglądy zestawów hydroforowych i pomp,
- badanie jakości wody w instalacjach spożywczych i pojenia,
- sprawdzanie drożności kanalizacji deszczowej przed sezonem opadów,
- prowadzenie dokumentacji wywozu i serwisów.
Odbiory i dokumentacja
Instalacje sanitarne podlegają próbom szczelności i odbiorom, a ich wyniki wchodzą do dokumentacji powykonawczej obiektu. Warto zadbać o rzetelną inwentaryzację tras przewodów, bo późniejsze prace ziemne prowadzone bez tej wiedzy kończą się uszkodzeniami. Przy obiektach rolniczych dochodzą wymagania związane z ochroną środowiska: szczelność zbiorników, sposób zagospodarowania wód opadowych i odprowadzenie odcieków z płyt.
Najczęstsze pytania
Czy zbiornik na gnojowicę można wykonać później?
Formalnie bywa to możliwe, ale technicznie niekorzystne. Wykonanie razem z obiektem pozwala połączyć roboty ziemne i uniknąć prowadzenia rurociągów pod gotową posadzką.
Jak duży zbiornik buforowy wody jest potrzebny?
Zależy od szczytowego rozbioru i wymaganej rezerwy. Punktem wyjścia jest bilans zużycia sporządzony na podstawie technologii, a nie ogólne wskaźniki.
Czy do kanalizacji można odprowadzić wodę z mycia posadzek?
Zależy od jej składu. Zwykle wymaga podczyszczenia, a warunki określa zarządca sieci w warunkach przyłączenia.
Koordynacja z innymi branżami
Największa liczba kolizji powstaje na styku instalacji sanitarnych z konstrukcją, wentylacją i instalacją elektryczną. W obiektach przemysłowych przewody sanitarne konkurują o przestrzeń z kanałami wentylacyjnymi i trasami kablowymi, a jednocześnie muszą zachować wymagane spadki, których nie da się dowolnie zmieniać. Dlatego coraz częściej stosuje się modele przestrzenne pozwalające wykryć kolizje przed rozpoczęciem montażu. Nawet bez zaawansowanych narzędzi pomaga jednak prosty zabieg: ustalenie hierarchii tras i zarezerwowanie korytarzy instalacyjnych jeszcze na etapie koncepcji. Warto też przewidzieć przejścia przez przegrody z zapasem, bo wykonywanie nowych otworów w gotowej konstrukcji bywa kosztowne i wymaga uzgodnień z projektantem konstrukcji.
Czy instalacje sanitarne można wykonać etapami?
Tak, ale trasy główne i przejścia przez przegrody warto wykonać od razu. Dokładanie ich później oznacza prace w gotowej konstrukcji i zwykle wyższy koszt.
Podsumowanie
Instalacje sanitarne w obiektach przemysłowych i rolniczych wymagają bilansu zużycia opartego na technologii, materiałów dobranych do agresywnego środowiska oraz zaplanowanego podczyszczania ścieków. Najwięcej problemów powstaje z pominięcia dostępu serwisowego i zbyt optymistycznych założeń co do szczytowego rozbioru wody.
