Badanie słuchu kojarzy się wielu osobom z czymś skomplikowanym, a w rzeczywistości jest bezbolesne, trwa kilkanaście minut i nie wymaga przygotowań. Warto je wykonać, gdy pojawiają się pierwsze trudności ze zrozumieniem mowy. Wyjaśniamy, jak przebiega badanie słuchu i co oznaczają jego wyniki.
Kiedy warto się zbadać?
- często prosisz o powtórzenie, zwłaszcza w hałaśliwym otoczeniu,
- domownicy zwracają uwagę, że telewizor jest zbyt głośno,
- gorzej słyszysz wysokie głosy, na przykład dzieci,
- pojawia się szum lub dzwonienie w uszach,
- pracujesz w hałasie albo pracowałeś w nim przez lata,
- masz powyżej 50 lat i nie badałeś słuchu od dawna.
Jak wygląda wizyta?
- Wywiad – rozmowa o tym, w jakich sytuacjach pojawia się problem, o przebytych chorobach uszu, pracy w hałasie i przyjmowanych lekach.
- Oglądanie przewodu słuchowego (otoskopia) – pozwala wykluczyć banalną przyczynę, na przykład woskowinę.
- Badanie audiometryczne – w kabinie lub cichym pomieszczeniu, w słuchawkach.
- Omówienie wyniku – protetyk słuchu tłumaczy audiogram i podpowiada dalsze kroki.
Rodzaje badań
Audiometria tonalna
Podstawowe badanie. Słyszysz dźwięki o różnej częstotliwości i głośności, a zadaniem jest zasygnalizowanie, kiedy je usłyszysz. Wynik przedstawia audiogram, czyli wykres progu słyszenia dla poszczególnych częstotliwości.
Audiometria słowna
Sprawdza rozumienie mowy, a nie tylko słyszenie dźwięków. To ważne, bo wiele osób słyszy, że ktoś mówi, ale nie rozróżnia słów.
Tympanometria
Ocena pracy ucha środkowego i ruchomości błony bębenkowej. Pomaga wykryć płyn w uchu środkowym lub zaburzenia wentylacji trąbki słuchowej.
Otoemisja akustyczna
Badanie odpowiedzi ucha wewnętrznego, stosowane między innymi u dzieci i przy diagnostyce uszkodzeń komórek słuchowych.
Jak czytać audiogram?
Na wykresie poziomo zaznaczone są częstotliwości, od niskich do wysokich, a pionowo poziom głośności w decybelach. Im niżej przebiega krzywa, tym większy ubytek słuchu. Ubytki dzieli się orientacyjnie na lekkie, umiarkowane, znaczne i głębokie. Typowy ubytek spowodowany hałasem widoczny jest jako obniżenie w zakresie wysokich częstotliwości, a ubytek związany z wiekiem zwykle narasta stopniowo, również od wysokich tonów.
Jak się przygotować?
- unikaj ekspozycji na bardzo głośne dźwięki bezpośrednio przed badaniem,
- zabierz listę przyjmowanych leków, jeśli jest długa,
- jeśli używasz aparatu słuchowego, weź go ze sobą,
- przy przeziębieniu z zatkanym nosem lepiej przełożyć wizytę,
- zaproś bliską osobę, bo czasem łatwiej przypomnieć sobie konkretne sytuacje problemowe.
Bezpłatne badania słuchu wykonuje między innymi gabinet AHA Aparaty Słuchowe, gdzie protetyk omawia wynik i przedstawia możliwe rozwiązania.
Co dalej po badaniu?
Jeżeli wynik jest prawidłowy, wystarczy kontrola za rok lub dwa, a przy pracy w hałasie częściej. Przy stwierdzonym ubytku dalsze kroki zależą od jego rodzaju: część przypadków wymaga konsultacji laryngologicznej, inne kwalifikują się do doboru aparatu słuchowego. Warto pamiętać o możliwości refundacji z NFZ i PFRON, która obniża koszt zakupu aparatów.
Dlaczego nie warto zwlekać?
Nieleczony niedosłuch powoduje, że mózg stopniowo odzwyczaja się od przetwarzania cichych dźwięków, a późniejsza adaptacja do aparatu jest trudniejsza. Do tego dochodzą skutki społeczne: wycofywanie się z rozmów, unikanie spotkań i zmęczenie wynikające z ciągłego wysiłku przy słuchaniu. Wczesna diagnoza pozwala działać, zanim problem wpłynie na codzienne życie.
Badanie słuchu u dzieci
U najmłodszych stosuje się metody dopasowane do wieku: badania przesiewowe słuchu u noworodków, otoemisję akustyczną oraz audiometrię zabawową u przedszkolaków. Warto reagować, gdy dziecko nie reaguje na wołanie, opóźnia się rozwój mowy albo nauczyciele zgłaszają trudności ze skupieniem. Wczesne wykrycie niedosłuchu ma ogromne znaczenie dla rozwoju mowy i nauki szkolnej, dlatego przy jakichkolwiek wątpliwościach lepiej wykonać badanie niż czekać.
Najczęstsze pytania
Czy badanie słuchu boli?
Nie. Jest całkowicie bezbolesne i nieinwazyjne, polega na słuchaniu dźwięków w słuchawkach i sygnalizowaniu ich.
Ile trwa?
Podstawowe badanie z omówieniem wyniku zajmuje zwykle od kilkunastu do około trzydziestu minut.
Czy potrzebne jest skierowanie?
Do badania przesiewowego w gabinecie protetycznym zwykle nie. Skierowanie bywa potrzebne przy dalszej diagnostyce specjalistycznej i przy refundacji aparatów.
Podsumowanie
Badanie słuchu to krótka, bezbolesna wizyta, która pokazuje realny stan słuchu i pozwala zareagować odpowiednio wcześnie. Audiometria tonalna i słowna mówią nie tylko o tym, czy słyszysz, ale też czy rozumiesz mowę. Jeśli zauważasz u siebie którykolwiek z opisanych sygnałów, warto umówić się na badanie bez czekania na pogorszenie.
