Otwarty zbiornik na gnojowicę to źródło uciążliwych zapachów, strat azotu i dodatkowej objętości cieczy po każdym deszczu. Dlatego coraz więcej gospodarstw decyduje się na przykrycie zbiornika. To rozwiązanie poprawia relacje z sąsiadami, ogranicza emisje i realnie zwiększa wartość nawozową gnojowicy.
Dlaczego warto przykryć zbiornik?
- Mniej odoru – to najczęstszy powód decyzji, szczególnie w gospodarstwach położonych blisko zabudowy.
- Ograniczenie strat azotu – amoniak ulatnia się z otwartej powierzchni, a przykrycie zatrzymuje znaczną jego część w nawozie.
- Brak wody opadowej – deszcz i śnieg powiększają objętość gnojowicy, którą trzeba wywieźć i zagospodarować.
- Bezpieczeństwo – zabezpieczenie przed dostępem zwierząt i osób postronnych.
- Wymagania formalne – w wielu przypadkach przykrycie jest elementem decyzji administracyjnych lub warunkiem dofinansowania.
Rodzaje przykryć
Pływające przykrycia pasywne
Najprostsze rozwiązanie, na przykład warstwa lekkich elementów pływających po powierzchni. Ogranicza parowanie i emisje, jest tania, ale mniej skuteczna niż rozwiązania szczelne i nie chroni przed opadami.
Membrany i plandeki
Elastyczne przykrycie rozpięte na konstrukcji, kotwione do korony zbiornika. Może być płaskie lub w formie namiotu z centralnym słupem. Dobrze ogranicza odór i opady, a przy odpowiedniej konstrukcji pozwala odprowadzać gazy w kontrolowany sposób.
Przykrycia sztywne
Dachy z blachy, paneli lub płyt, wsparte na konstrukcji stalowej. Najtrwalsze i najbardziej odporne na śnieg i wiatr, ale też najdroższe.
Przykrycia gazoszczelne
Stosowane tam, gdzie gnojowica jest substratem dla biogazowni albo gdzie wymagane jest zbieranie gazów. Wymagają odpowiednich instalacji i zabezpieczeń.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze?
- Średnica i konstrukcja zbiornika – nie każde przykrycie da się zamontować na istniejącym obiekcie bez wzmocnień.
- Obciążenie śniegiem i wiatrem – w rejonach o dużych opadach śniegu konieczna jest mocniejsza konstrukcja.
- Dostęp do mieszadła i pompy – przykrycie musi umożliwiać obsługę bez demontażu całości.
- Wentylacja i bezpieczeństwo gazowe – w zamkniętej przestrzeni gromadzą się gazy, w tym siarkowodór, który jest śmiertelnie niebezpieczny.
- Trwałość materiału – odporność na UV, mróz i agresywne środowisko chemiczne.
- Serwis i naprawy – łatwość wymiany uszkodzonego fragmentu membrany.
Przy planowaniu nowego zbiornika najlepiej od razu uwzględnić przykrycie w projekcie. Wykonawcy specjalizujący się w budownictwie rolnym, tacy jak KANUS, projektują konstrukcję zbiornika z myślą o obciążeniach wynikających z przykrycia.
Bezpieczeństwo pracy przy zbiornikach
Przykryty zbiornik to przestrzeń zamknięta, w której mogą gromadzić się niebezpieczne gazy. Podstawowe zasady to:
- nigdy nie wchodzić do zbiornika samodzielnie i bez asekuracji,
- przed mieszaniem gnojowicy zapewnić wentylację i usunąć zwierzęta z sąsiednich pomieszczeń,
- unikać przebywania w pobliżu otworów podczas mieszania,
- stosować detektory gazów przy pracach serwisowych,
- oznakować zbiornik i zabezpieczyć włazy przed dostępem osób postronnych.
Koszty i dofinansowanie
Koszt zależy przede wszystkim od średnicy zbiornika i rodzaju przykrycia. Najtańsze są rozwiązania pływające, najdroższe sztywne dachy i systemy gazoszczelne. W ostatnich latach inwestycje ograniczające emisje w rolnictwie bywają objęte programami wsparcia, dlatego warto sprawdzić aktualne nabory przed rozpoczęciem prac. Przy okazji modernizacji warto rozważyć również inne elementy gospodarki nawozowej, takie jak płyty obornikowe i zbiorniki retencyjne.
Eksploatacja przykrycia przez cały rok
Przykrycie wymaga prostej, ale regularnej kontroli. Zimą trzeba obserwować zaleganie śniegu, bo nierównomierne obciążenie może uszkodzić membranę lub konstrukcję. Wiosną warto sprawdzić napięcie poszycia, stan kotwień i uszczelnień włazów. Latem, przy intensywnym promieniowaniu słonecznym, kontroluje się stan materiału w miejscach najbardziej narażonych na przetarcia. Drobne uszkodzenia najlepiej naprawiać od razu, bo rozdarcie membrany szybko się powiększa pod wpływem wiatru.
Najczęstsze pytania
Czy przykrycie zbiornika jest obowiązkowe?
Wymogi zależą od rodzaju obiektu, jego lokalizacji i wydanych decyzji. W wielu przypadkach przykrycie jest wymagane lub wskazane, a przy nowych inwestycjach staje się standardem.
Czy przykrycie utrudnia mieszanie gnojowicy?
Nie, jeśli zostało zaprojektowane z myślą o obsłudze. Membrany i dachy wykonuje się z otworami serwisowymi i miejscami na mieszadło.
Ile służy membrana?
Trwałość dobrej jakości membrany liczy się w kilkunastu latach, pod warunkiem prawidłowego napięcia, konserwacji kotwień i usuwania zalegającego śniegu zgodnie z instrukcją producenta.
Podsumowanie
Przykrycie zbiornika na gnojowicę ogranicza odór, zatrzymuje azot w nawozie i chroni przed wodą opadową. Wybór rozwiązania zależy od konstrukcji zbiornika, warunków klimatycznych i budżetu. Najważniejsze jest, aby przykrycie nie utrudniało obsługi i było zaprojektowane z uwzględnieniem bezpieczeństwa gazowego.
